مجسمهسازی یکی از شاخههای جذاب هنرهای تجسمی است که در شهر تهران آموزش آن با تنوع بالایی از نظر سطح، نوع تکنیک و هزینه ارائه میشود. در این گزارش جامع، به بررسی دقیق هزینههای کلاسهای مجسمهسازی در تهران میپردازیم. شهریهها در سطوح مختلف (مبتدی، متوسط، پیشرفته) و برای انواع تکنیکهای مجسمهسازی (کار با گل، چوب، فلز، رزین و دیجیتال) بررسی شده و عوامل موثر بر این هزینهها (مانند تجربه استاد، محل برگزاری کلاس، نوع آموزشگاه، مدت دوره و…) تحلیل میگردد. همچنین به دورههای آنلاین مجسمهسازی و تفاوت هزینههای آنها اشاره خواهیم کرد.
سطوح مختلف دورههای مجسمهسازی و شهریهها
دورههای آموزش مجسمهسازی معمولاً در سه سطح مبتدی، متوسط و پیشرفته برگزار میشوند. هرچه سطح دوره بالاتر رود، تخصصیتر شدن مباحث و استفاده از مواد متنوعتر باعث افزایش هزینهها میشود. شهریهها معمولاً بهصورت ترمی (برای یک دوره با تعداد ساعات مشخص) تعیین میشوند. در ادامه، بازه تقریبی هزینه در هر سطح به همراه مثالهایی از آموزشگاههای تهران آورده شده است:
-
کلاسهای مبتدی: دورههای مقدماتی که بیشتر بر مبانی طراحی و مجسمهسازی با گل رس تمرکز دارند، معمولاً با هزینه نسبتاً کمتری ارائه میشوند. بسیاری از فرهنگسراها و آموزشگاههای هنری شهریه دورههای مقدماتی را در حد چندصد هزار تومان تا حدود ۲ میلیون تومان تعیین میکنند. همچنین گاهی در سرای محلهها میتوان کارگاههای کوتاهمدت با هزینه بسیار اندک یافت؛ به عنوان نمونه، کلاس مجسمهسازی پاپیهماشۀ سرای محله با قیمت اصلی حدود ۶۰۰٬۰۰۰ تومان اعلام شده بود که در تخفیف نتبرگ به ۶۰٬۰۰۰ تومان کاهش یافت. چنین دورههای ابتدایی غالباً شامل کار با گل رس و خمیرهای ساده بوده و برای شروع مناسب هستند.
-
کلاسهای متوسط: در سطح متوسط معمولاً تکنیکها و مواد جدیدتری معرفی میشوند (مثلاً کار با گچ، ساخت قالبهای اولیه، یا مجسمهسازیهای ترکیبی). هزینه این دورهها مقداری بالاتر از مبتدی است؛ بسیاری از آموزشگاههای خصوصی در تهران برای دورههای نیمهپیشرفته شهریهای در حدود چند میلیون تومان (مثلاً ۳ تا ۷ میلیون تومان) در نظر میگیرند. دورههای متوسط بسته به محتوای تخصصی خود (مثلاً مجسمهسازی فیگوراتیو، ساخت نقشبرجسته و غیره) ممکن است شامل هزینه مواد هم باشند که در شهریه لحاظ میشود.
-
کلاسهای پیشرفته و تخصصی: دورههای پیشرفته غالباً به تکنیکهای پیچیدهتر و ساخت مجسمههای حرفهای (در ابعاد بزرگتر یا با متریال خاص) میپردازند. این دورهها به دلیل نیاز به تجهیزات کارگاهی ویژه و اساتید مجرب، شهریه بالاتری دارند. در مؤسسات هنری مطرح تهران، شهریه دورههای پیشرفته میتواند به دهها میلیون تومان نیز برسد.
اول قیمتهای هنرکده آنوش رو بپرس…
اینجا جاییه که کیفیت و قیمت منصفانه کنار هم جمع شدن! چون توی آنوش، هنر و حال خوب تو، مهمترین هدفه...
جدول قیمت کلاس مجسمه سازی
مبالغ تقریبی برای تهران در سال ۱۴۰۴ هستند و ممکن است بر اساس استاد، محله و آموزشگاه تغییر کنند.
| نوع مجسمهسازی | سطح مبتدی (تقریبی) | سطح متوسط (تقریبی) | سطح پیشرفته (تقریبی) |
|---|---|---|---|
| گل رس / خمیر مجسمهسازی | ۰٫۶ تا ۳ میلیون تومان | ۳ تا ۵ میلیون تومان | ۵ تا ۸ میلیون تومان |
| چوب | — (معمولاً از متوسط شروع میشود) | ۷ تا ۱۲ میلیون تومان | ۱۲ تا ۱۷ میلیون تومان |
| فلز (برنز، جوشکاری) | — (فقط در کارگاههای تخصصی) | ۸ تا ۱۵ میلیون تومان | ۱۵ تا ۲۰+ میلیون تومان |
| رزین و مواد ترکیبی | ۲ تا ۴ میلیون تومان | ۴ تا ۷ میلیون تومان | ۷ تا ۱۲ میلیون تومان |
| دیجیتال (مدلسازی سهبعدی / پرینت) | ۳ تا ۵ میلیون تومان | ۵ تا ۸ میلیون تومان | ۸ تا ۱۵ میلیون تومان |
انواع مختلف مجسمهسازی و تفاوت هزینهها
رشته مجسمهسازی طیف گستردهای از مواد و تکنیکها را در بر میگیرد که هر کدام دورههای آموزشی خاص خود را دارند. در تهران، آموزشگاههای هنری دورههای جداگانهای برای برخی از این گرایشها برگزار میکنند یا در دورههای جامع خود به همه آنها میپردازند. نوع متریال مورد استفاده یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر هزینه دوره است. در ادامه، انواع اصلی مجسمهسازی و تأثیر آنها بر شهریه دورهها را بررسی میکنیم:
مجسمهسازی با گل رس (سفال و خمیر مجسمهسازی)
مجسمهسازی با گِل رس متداولترین و پایهایترین روش این هنر است که معمولاً در کلاسهای مبتدی آموزش داده میشود. گل رس یک ماده ارزان و در دسترس است و به همین دلیل گزینه بسیار خوبی برای شروع کار محسوب میشود. هنرجو با گل میتواند به راحتی فرمدهی را تمرین کند و در صورت اشتباه، اصلاح کار نسبتاً ساده است. هزینه دورههای مجسمهسازی با گل معمولاً پایینتر از سایر تکنیکهاست، چرا که ماده اصلی (گل رس یا خمیرهای مجسمهسازی) قیمت چندانی ندارد و نیاز به تجهیزات پیچیده نیست. بسیاری از آموزشگاههای تهران کلاسهای مجسمهسازی گِلی را در قالب دورههای مقدماتی با شهریه مقرونبهصرفه برگزار میکنند (مثلاً در حدود ۱ تا ۳ میلیون تومان برای یک ترم معمولی). حتی برخی فرهنگسراها یا مراکز دولتی ممکن است کارگاههای سفال و مجسمهسازی گِلی را با هزینه ناچیز ارائه دهند. البته در دورههای پیشرفتهتر نیز همچنان از گل استفاده میشود (مثلاً برای ساخت مدل اولیه) اما در آن مراحل، هزینه کلی دوره به خاطر تکنیکهای جانبی بالاتر میرود نه صرفاً خود گل.
مجسمهسازی چوب
تراش و حجمپردازی روی چوب یکی از شاخههای تخصصیتر مجسمهسازی است که معمولاً در سطح پیشرفته آموزش داده میشود. کار با چوب نیازمند ابزارهای نجاری، ایمنی بالا و مهارت فنی بیشتری است. همچنین چوب مناسب مجسمهسازی متریالی نسبتاً گران (بسته به نوع چوب) به شمار میرود. از این رو، دورههای مجسمهسازی با چوب معمولاً هزینه بالایی دارند. در تهران فقط آموزشگاههای مجهز و اساتید با تجربه این رشته اقدام به برگزاری چنین کلاسهایی میکنند. البته ممکن است کارگاههای کوتاهمدتتری نیز توسط برخی اساتید برگزار شود که هزینه کمتری داشته باشد، اما در کل باید انتظار داشت شهریه مجسمهسازی چوب از اکثر دورههای مجسمهسازی با گل بیشتر باشد. دلیل این موضوع علاوه بر هزینه مواد اولیه، نیاز به ابزار مخصوص (اره، اسکنه، رنده، دستگاه برش لیزری یا نجاری و…) و فضای کارگاهی مناسب است که هزینههای آموزشگاه را افزایش میدهد.
مجسمهسازی فلزی (برنز و جوشکاری فلز)
ساخت مجسمه با فلز – چه به روش ریختهگری برنز، چه از طریق جوشکاری قطعات فلزی – از پرهزینهترین گرایشهای مجسمهسازی است. این تکنیک معمولاً در مراحل پیشرفته آموزش داده میشود و شامل مهارتهای صنعتی نیز هست (مانند کار با کوره ذوب فلز، یا کار با دستگاه جوش). دورههایی که به ریختهگری فلزات میپردازند اغلب نیازمند همکاری با کارگاههای تخصصی بیرون از آموزشگاه هستند، لذا شهریه بالایی دارند. به عنوان مثال، در دورههای جامع پیشرفته ممکن است یک ماژول ریختهگری برنز وجود داشته باشد که هنرجو در قالب آن با قالبگیری و ریختن برنز مذاب آشنا شود. هزینه مواد (برنز، آلیاژها) و استفاده از کارگاه ریختهگری در این حالت عموماً در شهریه لحاظ میشود. همچنین برخی کلاسها بر جوشکاری و ساخت سازههای فلزی متمرکزند که در آنها هنرجویان یاد میگیرند چگونه با پروفیلها، ورقها و مفتولهای فلزی مجسمه بسازند. این دورهها نیز به علت نیاز به ابزارآلات (دستگاه جوش، برش فلز و…) و فضای کار ایمن، هزینه قابل توجهی دارند. ممکن است آموزشگاهی مثلاً دوره کوتاهی برای ساخت مجسمه با مفتول یا فلز برگزار کند، اما باز هم هزینه به نسبت بالا خواهد بود مگر اینکه حمایت دولتی یا یارانهای در کار باشد. در مجموع، مجسمهسازی فلزی به عنوان گرانترین رشته در بین انواع مجسمهسازی شناخته میشود و معمولاً تنها هنرجویانی که مراحل قبلی را طی کردهاند در این دورهها شرکت میکنند.
مجسمهسازی با رزین و مواد ترکیبی
رزین (خصوصاً رزین پلیاستر یا اپوکسی) از مواد پرکاربرد در مجسمهسازی مدرن است. از رزین اغلب برای تکثیر مدلهای ساختهشده استفاده میشود؛ بدین صورت که ابتدا هنرجو یک مجسمه را با گل یا خمیر میسازد، سپس قالب سیلیکونی از آن تهیه کرده و با رزین پلیاستر یا اپوکسی آن را تکثیر میکند. آموزش کار با رزین و ساخت قالبهای سیلیکونی معمولاً در دورههای تکمیلی یا کارگاههای تخصصی ارائه میشود. رزین ماده ارزانی نیست و تهیه آن به همراه کاتالیزور و سیلیکون قالبگیری، هزینه قابل توجهی دارد. خوشبختانه بسیاری از آموزشگاهها هزینه مواد مصرفی اصلی را در شهریه دورههای رزین لحاظ میکنند و لازم نیست هنرجو همه مواد را جداگانه بخرد، اما در هر صورت این موضوع شهریه را بالا میبرد. هزینه چنین دورهای همانطور که ذکر شد حدود ۵٫۴ میلیون تومان برای هر ترم دو ماهه بوده است. برخی هنرجویان ممکن است تنها به دورههای کوتاه رزینآرت (که در آن ساخت قطعات تزیینی رزینی آموزش داده میشود) علاقهمند باشند؛ آن نوع کارگاهها اغلب ارزانترند چون بیشتر جنبه هنری دکوراتیو دارند تا مجسمهسازی حرفهای. اما مجسمهسازی با رزین در معنای تخصصی بخشی از روند حرفهای این هنر است و هزینهاش متناسب با دورههای پیشرفته برآورد میشود.
مجسمهسازی دیجیتال (مدلسازی سهبعدی و پرینت)
در سالهای اخیر، مدلسازی سهبعدی دیجیتال به یکی از شاخههای نوین در مجسمهسازی تبدیل شده است. هنرمندان با استفاده از نرمافزارهای تخصصی (مانند ZBrush، Maya، Blender و غیره) مدل سهبعدی مجسمه را در رایانه طراحی میکنند و سپس آن را با دستگاههای CNC یا پرینتر سهبعدی به صورت فیزیکی تولید مینمایند. آموزش مجسمهسازی دیجیتال معمولاً در آموزشگاههای نرمافزاری یا آکادمیهای هنر دیجیتال انجام میشود. هزینه این دورهها عمدتاً وابسته به شهریه کلاسهای کامپیوتری است که معمولاً ساعتی محاسبه میشود. از سوی دیگر، برخی مؤسسات خصوصی هنر دیجیتال دورههای تخصصیتری (مثلاً مدلسازی جواهرات با زیبراش) دارند که هزینه بسیار بالایی دارند – گاهی شروع قیمت این دورهها نزدیک به ۲۰ میلیون تومان برای یک دوره کامل اعلام میشود. به طور کلی، اگرچه در مجسمهسازی دیجیتال هنرجو مستقیماً با مواد فیزیکی سروکار ندارد، اما هزینه نرمافزار، سیستم کامپیوتری قوی و مدرس متخصص در شهریه منعکس میشود. شایان ذکر است برخی آموزشگاههای هنرهای تجسمی (مثل پویااندیش) نیز در دورههای جامع خود بخشی را به آموزش نرمافزارهای مدلسازی سهبعدی اختصاص میدهند تا هنرجو با روند دیجیتال نیز آشنا شود. در مجموع، مجسمهسازی دیجیتال رشتهای نسبتاً گرانقیمت است اما گاهی دورههای آنلاین ارزانتری برای آن یافت میشود (مثلاً دورههای ویدیویی آموزشی با قیمت پایینتر).
عوامل موثر بر هزینه کلاسهای مجسمهسازی
شهریه کلاسهای مجسمهسازی صرفاً به سطح دوره یا نوع متریال محدود نمیشود، بلکه مجموعهای از عوامل دخیل هستند که میتوانند قیمت نهایی را بسیار متغیر کنند. مهمترین عوامل تاثیرگذار بر هزینه کلاس مجسمهسازی در تهران عبارتاند از:
تجربه و تخصص استاد
نامآشنا بودن و سابقه طولانی استاد باعث افزایش دستمزد وی میشود. اساتید برجسته و باتجربه، بهخصوص کسانی که خود هنرمند شناختهشدهای هستند یا آثارشان در نمایشگاهها عرضه شده، معمولاً شهریه بالاتری برای کلاسهایشان تعیین میکنند. در مقابل، مربیان جوانتر یا کمتجربهتر ممکن است با هزینه کمتر کلاس برگزار کنند تا هنرجویان بیشتری جذب نمایند. برای نمونه، در پلتفرم آموزش خصوصی «استادسلام»، محدوده دستمزد تدریس خصوصی مجسمهسازی از حدود ۱۰۰ هزار تومان در ساعت تا بیش از ۱ میلیون تومان در ساعت متغیر است که این اختلاف عمدتاً ناشی از تفاوت سابقه و مهارت اساتید است. به بیان دیگر، هر چه استاد مجربتر و صاحبنامتر باشد، هزینه یادگیری از او بیشتر خواهد بود.
محل جغرافیایی و منطقه کلاس
موقعیت مکانی آموزشگاه یا کلاس نیز نقش زیادی در تعیین قیمت دارد. شهر تهران از نظر اقتصادی و هزینهها بین مناطق شمالی و جنوبی تفاوتهایی دارد. آموزشگاههایی که در محلههای مرفهتر و گرانتر شمال تهران قرار دارند (مانند پاسداران، زعفرانیه، تجریش، ولنجک و غیره) معمولاً شهریههای بالاتری مطالبه میکنند؛ چرا که هزینه اجاره فضا و مخارج جاری در این مناطق بیشتر است و همچنین مراجعان این مراکز قدرت پرداخت بیشتری دارند. به عنوان مثال، آموزشگاهی در محدوده پاسداران که کلاس حرفهای مجسمهسازی برگزار میکند ممکن است شهریه را چند میلیون تومان بالاتر از آموزشگاه مشابهی در مرکز یا جنوب شهر تعیین کند. در مقابل، کلاسهایی که در فرهنگسراهای دولتی یا سراهای محله در مناطق مختلف (مثلاً محلههای مرکزی یا جنوب تهران) برگزار میشوند با تعرفههای یارانهای و ارزانتر در دسترس علاقهمندان قرار میگیرند. بنابراین، یک دوره مشابه ممکن است در دو نقطه متفاوت تهران قیمتهای کاملاً متفاوتی داشته باشد. هنرجویان بایستی ضمن در نظر گرفتن کیفیت آموزش، به امکانات و موقعیت جغرافیایی آموزشگاه نیز توجه کنند؛ گاهی طی مسافت بیشتر تا یک کلاس ارزانتر ارزش اقتصادی دارد و گاهی هم پرداخت هزینه بالاتر برای حضور در کلاس نزدیکتر و باکیفیتتر توجیهپذیر است.
نوع مرکز آموزشی (دولتی یا خصوصی)
این که کلاس توسط یک نهاد دولتی/عمومی (مثل فرهنگسراها، خانههای فرهنگ، جهاد دانشگاهی، انجمنهای هنری) برگزار شود یا توسط یک آموزشگاه خصوصی، اثر مستقیم بر هزینه دارد. مراکز دولتی معمولاً با هدف ترویج هنر، شهریه کمتری دریافت میکنند یا حتی بخشی از هزینهها را از بودجه خود تأمین میکنند. برای مثال، دورههای هنری جهاد دانشگاهی و فرهنگسراها غالباً نسبت به آموزشگاههای آزاد ارزانتر هستند (همان دوره جامع جهاد دانشگاهی با حدود ۲.۶ میلیون تومان شهریه را مقایسه کنید با دوره مشابه در یک آموزشگاه خصوصی که شاید ۱۰ میلیون تومان یا بیشتر باشد). از سوی دیگر، آموزشگاههای خصوصی به دلیل ارائه خدمات اختصاصیتر، داشتن فضای حرفهای کارگاهی، تبلیغات گسترده و همچنین عدم دریافت کمک دولتی، شهریههای بالاتری تعیین میکنند. البته در قبال این هزینه بیشتر، معمولاً امکانات بهتر یا مدارک معتبرتری (قابل ترجمه بینالمللی و مورد تایید وزارت ارشاد) ارائه میشود که برای برخی هنرجویان ارزش افزوده ایجاد میکند.
مدت زمان و ساختار دوره
تعداد جلسات و ساعتهای آموزشی یک دوره عامل دیگری در تعیین شهریه است. دورههایی که طولانیتر هستند (مثلاً دورههای جامع چند ترمه یا کارگاههای خیلی تخصصی) طبیعتاً هزینه مجموع بیشتری دارند. هر چند که بعضی آموزشگاهها امکان پرداخت قسطی برای دورههای بلندمدت را فراهم میکنند، اما در نهایت هزینه کلی تابع تعداد جلسات است. گاهی دو دوره با محتوای مشابه ممکن است به دلیل تفاوت در مدت زمان، قیمت متفاوتی داشته باشند؛ مثلاً یک دوره فشرده ۱۰ جلسهای ارزانتر از دوره جامع ۳۰ جلسهای همان مبحث است. همچنین خصوصی یا گروهی بودن کلاس موثر است: کلاسهای خصوصی (یک هنرجو با استاد) معمولاً ساعتی گرانتر از کلاسهای گروهی تمام میشوند. طبق دادههای استادسلام، هزینه جلسه حضوری خصوصی بین ۱۰۰ تا ۹۰۰ هزار تومان یا بیشتر متغیر است، در حالی که اگر همان استاد در آموزشگاه به گروهی ۵-۶ نفره درس دهد، سرشکن شدن هزینه ممکن است شهریه فردی را کاهش دهد. اکثر دورههای آموزشگاهی سعی میکنند ظرفیت محدودی (مثلاً ۵ تا ۱۰ نفر) داشته باشند تا هم بازده آموزشی بالا باشد و هم شهریه تا حدی معقول بماند.
تجهیزات و مواد مصرفی در کلاس
همانگونه که پیشتر اشاره شد، نوع مواد مورد استفاده تاثیر مستقیمی بر هزینه دارد. اگر آموزشگاه مواد و ابزار را در اختیار هنرجو قرار دهد (مثلاً گل، خمیر، رزین، چوب، ابزار قالبگیری، کوره پخت، رنگ و پتینه و …)، معمولاً هزینه اینها در شهریه لحاظ میشود. به عنوان نمونه، دورههایی که شامل قالبگیری سیلیکونی و رزین هستند، هزینه قالب و رزین را در شهـریه میگنجانند. از طرف دیگر در برخی کلاسهای پایه، هنرجو فقط با یک قطعه گل کار میکند که هزینه ناچیزی دارد و شاید از هنرجویان خواسته شود ابزار ساده شخصی مثل کاردک یا سیم رسامی را خودشان تهیه کنند. بنابراین هرچه دوره نیازمند تجهیزات خاصتر و مواد گرانقیمتتر باشد (مثل اره برقی در کلاس چوب، یا برنز در کلاس ریختهگری)، شهریه بالاتر خواهد بود.
با در نظر گرفتن همه این عوامل، میتوان فهمید چرا بازه قیمت کلاسهای مجسمهسازی در تهران بسیار وسیع است. از دورههای ارزان یا حتی رایگان در برخی مراکز دولتی گرفته تا کلاسهای خصوصی گرانقیمت در آتلیههای هنرمندان مشهور، گزینههای متعددی پیش روی هنرجویان قرار دارد. هنرجو باید بر اساس بودجه، سطح مورد نظر و هدفی که دنبال میکند (صرفاً سرگرمی و تجربه هنر یا تربیت به عنوان مجسمهساز حرفهای) بهترین گزینه را انتخاب کند.
دورهها و کلاسهای آنلاین مجسمهسازی
با گسترش آموزشهای مجازی، برخی دورههای مجسمهسازی نیز بهصورت آنلاین یا غیرحضوری در دسترس قرار گرفتهاند. البته از آنجا که ماهیت این هنر عملی و کارگاهی است، کلاس حضوری همچنان روش اصلی و موثر بهشمار میآید. با این حال، آموزش آنلاین در این حوزه معمولاً در موارد زیر کاربرد دارد:
-
آموزش نظری و تئوری: مبانی تاریخچه مجسمهسازی، اصول طراحی حجم، آناتومی برای مجسمهسازان و مواردی از این قبیل را میتوان بهصورت کلاس آنلاین یا وبینار آموزش داد. این دورهها چون نیاز به کار عملی همزمان ندارند، به شکل مجازی قابل ارائه هستند و هزینه آنها عمدتاً مشابه سایر کلاسهای تئوری هنر است.
-
مجسمهسازی دیجیتال: همانطور که بخش قبل اشاره شد، در بخش مدلسازی سهبعدی کامپیوتری، آموزش آنلاین کاملاً امکانپذیر و رایج است. بسیاری از دورههای نرمافزارهای مدلسازی (مثل ZBrush) به شکل آنلاین برگزار میشوند یا به صورت بستههای آموزشی ضبطشده ارائه میگردند. هزینه کلاسهای آنلاین ZBrush و مدلسازی ممکن است مقداری کمتر از حضوری باشد، زیرا هنرجو نیازی به استفاده از امکانات محل آموزشگاه ندارد و از منزل با کامپیوتر خود کار میکند. برای نمونه، برخی آموزشگاهها اعلام کردهاند که هزینه دوره نیمهخصوصی آنلاین زیبراش کمتر از کلاس حضوری تمامخصوصی است. همچنین در پلتفرمهای تدریس خصوصی دیده شده که مدرس برای کلاس آنلاین نرخ پایینتری نسبت به کلاس حضوری پیشنهاد میدهد. به عنوان مثال، یکی از اساتید در استادسلام برای هر ۹۰ دقیقه تدریس حضوری ۴۰۰–۵۰۰ هزار تومان و برای آنلاین ۳۵۰–۴۰۰ هزار تومان مطالبه میکرد. این نشان میدهد کلاس مجازی میتواند حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد ارزانتر از حضوری باشد (چرا که زمان رفتوآمد و هزینه فضای فیزیکی حذف میشود).
-
کارگاههای هنری کوتاهمدت از راه دور: در دوران همهگیری کرونا، برخی اساتید مجسمهسازی کارگاههای خلاقانهای را به صورت آنلاین برگزار کردند. به طور مثال، آموزش ساخت مجسمههای کوچک با خمیرهای خانگی یا پلیمری در خانه، از طریق ویدیوکال یا ویدیوهای از پیش ضبطشده ممکن شد. این دورهها معمولاً ارزانتر بودند چون جنبه سرگرمی خانگی داشتند و مواد اولیه ساده (مثل خمیر نمکی یا گل سبک) توسط هنرجو تهیه میشد. برای نمونه، ممکن است یک کارگاه آنلاین ۵ جلسهای ساخت عروسکهای خمیری با هزینه چندصد هزار تومان توسط یک هنرمند در اینستاگرام تبلیغ شود. مزیت این روش دسترسی آسان و هزینه پایین است، هرچند که کیفیت یادگیری آن به اندازه حضور در کارگاه واقعی نیست.
هنگام بررسی هزینه دورههای آنلاین، باید توجه داشت که اعتبار مدرک و میزان پشتیبانی استاد در این دورهها متغیر است. بعضی دورههای آنلاین رسمی (مثلاً دورههای مجازی آکادمیهای هنر) شهریه نسبتاً بالایی دارند – مثلاً دوره غیرحضوری مجسمهسازی در یک آکادمی آموزش ایرانیان با قیمت اصلی حدود ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان ارائه شده بود که با تخفیف به ۱٬۷۸۰٬۰۰۰ تومان کاهش یافت. در مقابل، دورههای آنلاین خودگردان (که توسط شخص هنرمند در بستر شبکههای اجتماعی برگزار میشود) ممکن است بسیار ارزانتر باشند اما مدرک معتبری ندهند. به طور کلی، دوره آنلاین برای مباحث تئوری و دیجیتال توصیه میشود، ولی برای یادگیری عملی مجسمهسازی سنتی (مانند گل و چوب و فلز) بهتر است حتماً در کلاس حضوری زیر نظر استاد شرکت کرد تا از نزدیک راهنمایی شود و اشکالات عملی کار برطرف گردد.
جمعبندی و توصیهها
هزینه کلاسهای مجسمهسازی در تهران طیف گستردهای دارد و وابسته به عوامل متعددی است. از دورههای مقدماتی ارزانقیمت در مراکز عمومی گرفته تا ورکشاپهای تخصصی گرانقیمت در آتلیههای خصوصی، هر هنرجو میتواند بر اساس علاقه و بودجه خود گزینه مناسبی بیابد. پیش از ثبتنام در هر دوره، تحقیق و مقایسه بسیار مهم است: سرفصلهای آموزشی، سابقه استاد، محل کلاس و امکانات آن را در کنار شهریه مدنظر قرار دهید. حتماً توجه کنید که قیمت بالاتر لزوماً به معنای کیفیت بهتر نیست – برخی مراکز دولتی با هزینه پایین نیز از اساتید مجرب بهره میگیرند، و بالعکس ممکن است کلاسی خصوصی هزینه زیادی مطالبه کند بدون خروجی مطلوب.
در نهایت، متوسط هزینهای که برای یادگیری مجسمهسازی در تهران باید در نظر بگیرید (در سال ۱۴۰۴) از حدود چند صد هزار تومان برای کارگاههای ساده شروع میشود و تا حدود ۵–۱۰ میلیون تومان برای دورههای متوسط حرفهای متغیر است؛ در دورههای پیشرفته و تخصصی نیز ممکن است تا ۱۵–۲۰ میلیون تومان یا بیشتر برسد. اگر قصد یادگیری مجسمهسازی دیجیتال دارید، انتظار شهریهای در حدود ۵ تا ۱۰ میلیون تومان را داشته باشید (و شاید در صورت خصوصی بودن کلاس بیشتر). همچنین چنانچه به دنبال مدرک معتبر هستید (مثلاً مدرک قابل ترجمه بینالمللی)، به مراکز وابسته به نهادهای رسمی مانند جهاد دانشگاهی یا آموزشگاههای دارای مجوز وزارت ارشاد مراجعه کنید که معمولاً دورههای جامع با اعطای گواهینامه برگزار میکنند.
با برنامهریزی مالی مناسب و انتخاب آگاهانه کلاس، میتوانید مسیر هنری خود در مجسمهسازی را با اطمینان آغاز کنید. مهم است که سرمایهگذاری شما (چه هزینه و چه زمان) در دورهای صرف شود که به بهترین نحو مهارتهای مورد نظرتان را به شما منتقل کند. تهران با داشتن اساتید برجسته و مراکز متعدد هنری، فرصتهای زیادی برای یادگیری این هنر ارزشمند فراهم آورده است؛ کافیست با شناخت از بازار آموزش، بهترین گزینه را برگزینید و از فرآیند خلق آثار سهبعدی خلاقانه لذت ببرید.
